Wat is het? Media werken als een injectienaald: een boodschap wordt rechtstreeks in het publiek gespoten, dat haar passief en kritiekloos overneemt. Dit is de vroegste – en inmiddels grotendeels achterhaalde – theorie over media-invloed. De waarde zit niet in de correctheid, maar in wat de weerlegging ons leert. Wie bedacht het? Er is geen…
Wat is het? Niet elk communicatiekanaal is geschikt voor elke boodschap. Rijke kanalen – met veel non-verbale informatie, directe feedback en persoonlijk contact – zijn beter voor complexe, ambigue of gevoelige boodschappen. Arme kanalen volstaan voor eenvoudige, eenduidige informatie. Wie bedacht het? Richard Daft en Robert Lengel ontwikkelden de theorie in 1986, op basis van…
Wat is het? Eerdere blootstelling aan een begrip, beeld of thema beïnvloedt hoe mensen daarna gerelateerde informatie interpreteren en beoordelen. Priming maakt bepaalde kennis of oordelen mentaal toegankelijker – en daarmee ook bepalender voor gedrag en meningen. Wie bedacht het? Het concept komt uit de cognitieve psychologie. Leonard Berkowitz en Lee Ann Rogers pasten het…
Wat is het? Niet alle informatie bereikt het publiek. Tussenpersonen – redacteuren, algoritmen, managers, woordvoerders – selecteren wat er doorkomt en wat niet. Gatekeeping beschrijft dat selectieproces en de macht die daarin besloten ligt. Wie bedacht het? Kurt Lewin introduceerde het begrip in 1947 in de context van voedselkeuzegedrag. David Manning White paste het toe…
Wat is het? Langdurige blootstelling aan media vormt het beeld dat mensen hebben van de werkelijkheid. Wie veel televisie kijkt, gaat de wereld zien zoals die op televisie wordt voorgesteld – ook als dat beeld afwijkt van de feitelijke werkelijkheid. Wie bedacht het? George Gerbner ontwikkelde de theorie in 1969 op basis van grootschalig onderzoek…
Wat is het? Mensen passen hun mening aan aan wat ze denken dat de meerderheid vindt – uit angst voor isolatie. Wie denkt een minderheidsstandpunt te hebben, zwijgt vaker. Dat versterkt de schijnbare consensus, waardoor de werkelijke minderheidsopvatting nog minder zichtbaar wordt. Een zichzelf versterkende spiraal. Wie bedacht het? Elisabeth Noelle-Neumann beschreef de spiraal of…
Wat is het? Mensen gebruiken media niet passief – ze kiezen actief welke media ze inzetten om in een behoefte te voorzien. De vraag verschuift daarmee van “wat doen media met mensen?” naar “wat doen mensen met media?”. Wie bedacht het? Elihu Katz introduceerde het perspectief in 1959. Blumler en Katz werkten het uit in…
Wat is het? Massamedia beïnvloeden het publiek niet rechtstreeks, maar via een tussenstap: opinieleiders filteren en interpreteren de boodschap en geven die door aan hun netwerk. De directe invloed van media is daarmee kleiner dan vaak wordt aangenomen. Wie bedacht het? Paul Lazarsfeld, Bernard Berelson en Hazel Gaudet signaleerden het effect in 1944 tijdens verkiezingsonderzoek.…
Wat is het? Diffusion of Innovations beschrijft hoe nieuwe ideeën, producten of gedrag zich verspreiden door een samenleving. Het model verklaart waarom sommige innovaties snel worden overgenomen en andere stranden – en wie welke rol speelt in dat proces. Wie bedacht het? Everett Rogers publiceerde het model in 1962. De vierde editie uit 2003 is…
Wat is het? Agenda-setting beschrijft hoe media bepalen waarover het publiek nadenkt – niet wat mensen denken, maar wat ze denken. Onderwerpen die veel aandacht krijgen in de media worden door het publiek als belangrijk ervaren, ongeacht of dat objectief gerechtvaardigd is. Wie bedacht het? De communicatiewetenschappers Maxwell McCombs en Donald Shaw formuleerden de theorie…